Cái khó ló cái khôn, hay bó cái khôn? Suy ngẫm về quản trị nhân sự

Trong một vở kịch, nếu mọi tình tiết cứ diễn ra bình thường, rồi lại bình thường, thì thật là buồn ngủ.

Trong một cuộc nói chuyện cũng vậy, nếu mọi câu chuyện cứ bình thường – bình thường – bình thường mà không có bất cứ điều gì thay đổi – ắt hẳn sẽ rất nhàm chán.

Trong tình yêu, đôi lúc yên bình quá sẽ khiến người ta nghẹt thở – đó cũng là lý do vì sao họ thích có món “Soup tình yêu” hơn. Trộn lẫn giữa một thìa chăm sóc, một thìa muốn bên nhau, thêm chút nghi ngờ, chút chia sẻ và cần nhất là thứ tha.

Cuộc sống cũng không ngoại lệ, nếu mọi chuyện cứ đều đều diễn ra, không có một bước tiến đáng kể nào (kể cả một bước lùi đáng kể) thì cuộc đời đó thật nhàm chán. Hình tượng một chút, bạn sẽ ngủ gật trên chính cuộc sống của mình 🙂

 

Hàng ngày, chúng ta đối mặt với vô vàn thách thức

Việc đối mặt với thách thức, cũng tương tự việc tạo ra đấu tranh – làm động lực cho sự phát triển theo chủ nghĩa Mac. Thách thức giúp đánh thức tư duy của chúng ta, khơi gợi sự sáng tạo, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề.

Chúng ta vẫn thường nghĩ, cứ va vấp nhiều thì ắt sẽ trưởng thành hơn. Và nhiều người còn lựa chọn con đường xông pha vào khó khăn để được trưởng thành.

Chúng ta hàng ngày đối mặt với vô vàn thách thức, không cần nhắm mắt – chắc chắn bạn có thể liệt kê ra hàng tá!!!

 

CÁI KHÓ LÓ CÁI KHÔN

Khi gặp khó khăn, chúng ta sáng tạo ra cách giải quyết vấn đề hiệu quả. Đó chính là ý nghĩa của cái khó ló cái khôn. Nhưng chưa đủ?

Cái khôn chỉ kịp ló khi cái khó nằm trong phạm vi mà chúng ta có thể sáng tạo ra. Bạn không thể sáng tạo ra một thứ vượt quá xa tầm vóc tư duy của bạn, không thể vượt quá xa năng lực giải quyết vấn đề của bạn.

Đừng đối đầu với cối xay gió, và đừng húc đầu vào đá!

Trên thực tế, ở góc độ có thể lượng hóa, năng lực giải quyết vấn đề của bạn là X và độ khó cần thực hiện là Y.

Trong đó, năng lực giải quyết vấn đề của bạn: X = [A ~nguồn lực hữu hạn mà bạn có (sức khỏe cơ thể, sức khỏe trí tuệ, một khoảng thời gian xác định)]  * [B~năng lực sáng tạo (Random)] *  [C~hệ số Khả năng biến ý tưởng thành hành động đạt kết quả]

Cái khó, trong đó  B~năng lực sáng tạo là rất khó đong đếm. Còn 2 yếu tố A và C thì dễ đong đếm bằng việc sử dụng tri thức trong quá khứ.

BIẾT NGƯỜI BIẾT TA, TRĂM TRẬN KHÔNG BẠI

Để đánh giá chính bản thân mình, chúng ta cần thu thập đầy đủ các dữ kiện quá khứ ; kết hợp với 2 góc nhìn: Tự thân mình đánh giá mình và Nhờ người khác đánh giá mình.

Khi có đủ dữ kiện rồi, chúng ta hoàn toàn xác định được 2 biến A và C, tức là nguồn lực hữu hạn của bản thân và Khả năng biến ý tưởng thành hành động đạt kết quả.

Quay trở lại bài toán CÁI KHÓ ló CÁI KHÔN. Khi A và C xác định. Việc của chúng ta chỉ là xét đến năng lực sáng tạo.

Nếu năng lực sáng tạo không đủ lớn để khiến X > Y, tức là năng lực sáng tạo không đủ lớn để khiến Năng lực giải quyết vấn đề Vượt qua Khó khăn cần thực hiện thì bạn bế tắc.

Năng lực sáng tạo lại rất khó đong đếm, rất khó lượng hóa để cho bạn biết khi nào là đủ. Đây là một điểm khuyết trong tư duy của chúng ta.

 

Nhiều khi chúng ta rất ảo tưởng về sức mạnh của mình, nhưng nhiều khi lại rất tự ti. Chúng ta rất ngại đánh giá chính xác bằng các con số (duy lý và thuyết phục hơn kiểu ước lượng chung chung). Việc đánh giá chính xác cho phép chúng ta ra quyết định mang ít tính “cảm tính” hơn, mà bao hàm cả “lý tính” trong đó.

Tư duy lý tính, 1+1 = 2 giống với cách nghĩ của phương Tây. Tư duy cảm tính thì phù hợp với phương Đông (văn minh lúa nước) hơn. Phải chăng việc kết hợp Đông Tây đang là xu hướng, sẽ cho chúng ta quyết định chính xác hơn? 🙂 Có lẽ vậy, tôi khuyến khích mọi người hãy tư duy như vậy.

 

KHI NÀO CÁI KHÔN LÓ, KHI NÀO CÁI KHÔN BỊ BÓ

Cái khó nhất là xác định năng lực sáng tạo. Năng lực sáng tạo là hàm nhiều biến, trong đó bao gồm:

+ C1: Bối cảnh

+ C2: Tri thức hiện tại

+ C3: Năng lực tư duy và thói quen tư duy khác biệt

+ C4: Đột biến

 

Bối cảnh thì dễ xác định hơn, vì nó trực quan với các bạn. Bạn không thể sáng tạo khi có một người cứ liên tục mắng nhiếc bạn được. Thói quen của bạn sẽ là CHỐNG LẠI phản ứng mất cân bằng sinh học trong bạn. Bối cảnh sáng tạo phải đủ phù hợp, và có một không gian vừa đủ để bạn sáng tạo. Đó là lý do vì sao các công ty công nghệ lại thường tạo ra rất nhiều bối cảnh cho phép sáng tạo: Không gian đọc sách, không gian sáng tạo, thưởng cho ý tưởng sáng tạo, ngày sáng tạo… Một áp lực vừa đạt đủ trong khả năng chịu đựng là hiệu quả hơn.

Tri thức hiện tại cũng gần như tương đương với Nguồn lực hữu hạn, tuy nhiên trọng tâm của nó là Tri thức liên quan đến vấn đề đang cần có sự sáng tạo.

Năng lực tư duy và thói quen tư duy khác biệt: Điều này được rèn luyện nhiều và được hình thành trong thời gian dài. Đây giống như thế giới quan của bạn về một vấn đề bất kỳ. Ví dụ: Khi bạn nhìn một chiếc xe, cần đánh giá nó tốt hay không. Cũng là vấn đề đó, theo bạn sẽ cần đi thử một lượt xem xe tốt hay không; Nhưng thói quen tư duy khác, có người sẽ chỉ cần xem xét qua một vài phụ tùng chính là đánh giá được. Cách mà chúng ta tiếp cận vấn đề, sẽ quyết định năng lực tư duy và thói quen tư duy của chúng ta.

Trong đó, đột biến là khó ước đoán nhất. Không thể dùng tỷ lệ đột biến trong SGK Sinh học để áp dụng vào đây nhé 🙂

Trong 3 yếu tố dễ ước lượng, thì BỐI CẢNH là biến biến thiên.

Liên hệ tới quản trị nhân sự, một khi đặt ra thách thức và yêu cầu giải quyết thách thức đó – chúng ta nên đánh giá chính xác các biến A, C và 2 biến dễ ước đoán C2, C3 trước.

Sau đó cân nhắc xem bối cảnh hiện tại phù hợp ở mức nào để đặt ra thách thức Y.

Cái khó sẽ bó cái khôn khi chúng ta đặt ra thách thức đi kèm với bối cảnh để tạo ra NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ nhỏ hơn THÁCH THỨC. Và khi người được thừa hưởng sản phẩm quản trị (hành động của chúng ta) vượt qua được thách thức, đó cũng có công của chúng ta. Nhưng khi họ không vượt qua được, cũng có lỗi của chúng ta.

 

BIẾN C1: BỐI CẢNH và TRÁCH NHIỆM CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

Sai lầm của không ít nhà quản trị là đặt ra quá nhiều thách thức, khi không đạt được thì lập tức quy trách nhiệm cho cấp dưới. Nên chăng cần có sự động viên vừa đủ để gia tăng biến C1:Bối cảnh, và khi THÁCH THỨC nhỏ hơn nhiều NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ thì phải tạo thêm áp lực để tăng biến Y (Thách thức).

Thực chất, mối quan hệ giữa THÁCH THỨC và các yếu tố trong NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ là mối quan hệ tổng hòa phức tạp. Tư duy lý tính và cảm tính phải kết hợp nhuần nhuyễn với nhau để có quyết định sáng suốt nhất có thể. Vì thực chất NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ có rất nhiều biến RANDOM và phụ thuộc từng phần lẫn nhau.

Newton từng nói: Tôi có thể tính toán được quỹ đạo của các thiên thể, nhưng không thể đo được sự điên rồ của con người.

 

Người giỏi thì không cần phải bị quản lý, họ cũng ghét sự quản lý. Cái chúng ta cần làm là đừng để người giỏi nản chí.

Người yếu hơn, thì cần thúc đẩy và tạo áp lực phù hợp. Sử dụng kỹ năng Giao việc => Giao quyền => Ủy thác tương ứng với từng người. Có nên xem 2 điều trên là lý thuyết quản trị?

Quyết định ở bạn!

 

Tản mạn đêm khó ngủ …

Hung Bui

Một người trẻ bình thường ham học hỏi. Viết lách vào những lúc cảm thấy nên chia sẻ, tặng cho những người bạn, và cho chính bản thân mình. Góc nhìn của tôi mang tính chủ quan dựa trên hiểu biết tại thời điểm viết bài