Muốn mình vượt trội! Phải biết cách suy nghĩ khác biệt!

Muốn mình vượt trội! Phải biết cách suy nghĩ khác biệt! – Là một trong những bài viết đầu tiên của tôi gây được nhiều ấn tượng cho bạn bè khi còn là sinh viên đầu năm thứ hai. Cuộc sống, và trải nghiệm qua góc nhìn của một sinh viên cũng thật thú vị. Dĩ nhiên, gần 6 năm trôi qua, sự trưởng thành trong tôi cũng khác nhiều – tuy nhiên, ý nghĩa của bài viết này vẫn sẽ còn đâu đấy một chút giá trị cho các bạn trẻ sinh viên – đặc biệt là sinh viên CNTT. Xin gửi lại mọi người một chút gió mùa thu! – Hùng Bùi, Thu Hà Nội 2015

Mày học có vất vả không? – tôi hỏi thằng bạn thân của mình sau khi nó vừa trải qua 1 tháng chính thức là sinh viên Đại học Xây dựng (sau khi thi lại – và đã đỗ).

– Bọn tao học từ thứ 2 đến thứ 7. Phải đi khắp nơi để vẽ cảnh.

+ Vất vả thế á. Chả bù cho bọn tao, chả phải học hành mấy. 1 tuần học có gần 30 tiết (cả thực hành), học được gần 3 tháng đã kết thúc một số môn và chuẩn bị làm bài tập lớn.

Và tôi lại chợt nghĩ về câu nói của nó.

Năm trước, nó đã đỗ ĐH Nông nghiệp và 1 trường cao đẳng. Nhưng nó chọn trường cao đẳng để học. Và nó đã tiết lộ, nó sẽ thi lại… Để lựa chọn ĐH Xây dựng. Cuối cùng nó đã hoàn thành được tâm nguyện của nó.

+ Mày có điên quá không?
– Tao quen 1 anh, học năm thứ 3 trường xây dựng. Anh ấy đã đi làm thêm lương 3tr / tháng. Tao thấy có tương lai.

Và khiến tôi suy nghĩ… năm thứ 3. Đi làm thêm đúng chuyên ngành lương 3tr / tháng. Chứng tỏ năng lực của anh ấy rất tốt.

Nếu đặt địa vị của một sinh viên bình thường, sau 1 năm nữa. Dấu hỏi chấm rất lớn dành cho mình “có làm việc được không?”

Một số câu trả lời thường gặp

– Chỉ đơn giản là thi qua môn còn chật vật, huống chi là đi làm thêm nữa. Thời gian ở đâu ra mà học.
– Làm á? Làm cái gì nhỉ. Tôi còn chả biết mình đang học cái gì. Thì đi làm cái gì trong ngành học của mình được chứ.
– Năng lực của mình đã đủ đâu. Hơn nữa đặc thù công việc đòi hỏi rất khác so với những gì được học.
– Hãy học tốt những gì được dạy trong trường ĐH, khi ra ngoài các công ty tuyển dụng bạn, họ sẽ đào tạo bạn để bạn có đủ khả năng làm việc…

Còn những câu trả lời rất ít gặp được là:

– Được chứ! Đi làm sẽ lấp trống thời gian rảnh (dành để ngủ, để chơi game, xem phim, đi chơi…) thay vào đó là một tư duy trong công việc và một phong cách công nghiệp.
– Sẽ khó khăn! Nhưng nếu đầu tư thời gian và có chiến lược học tập trong 1 quãng thời gian thì nhất định sẽ có đủ kiến thức… đủ để bắt đầu một công việc như thiết kế Web chẳng hạn.

Đó chính là tâm lý chung của những đứa bạn mà tôi quen biết. Đã có người chọn Thiên ngọc minh uy (sinh lợi) để học hỏi & làm thêm. Nhưng tất cả những người đó, đều đã nhận 1 chung 1 kết quả. Chỉ có 2 chữ “đi xuống”. Đã có người kiếm việc làm thêm như gia sư, hoặc đi tìm việc đơn giản ở các công ty máy tính. Nhưng đều gặp phải những khó khăn nhất định. Và chưa từng thấy ai có ý định làm thêm đúng ngành học của mình, hoặc có dự định làm việc ở ngành học của mình.

Vì sao thế?

1. Tư tưởng ỷ lại – bị động – chậm tiến:

– Đến khi học môn Nhập môn tin học, mới học pascal.
– Đến khi kiểm tra lấy điểm 1 tiết mới ngồi code.
– Đến khi thi mới chịu ôn bài.

Đó là tư tưởng phổ biến, và chắc chắn sẽ là tư tưởng chung của đại bộ phận sinh viên. Thấy có bạn học khá hơn, không lấy đó làm điều “cay cú”, hay “ganh tị” để phấn đấu mà tự phụ bằng những câu quen thuộc:

– Nó học trước mình từ lâu rồi nên giỏi thôi. Mình mà học lâu như nó thì cũng giỏi rồi. Kệ đi, chấp nhận.
– Nó được tạo điều kiện, có người hướng dẫn nên học khá hơn là đúng thôi. Biết sao được.

Thời gian trong 1 kỳ học là quá dài, kiến thức thì quá nhiều, nhưng bài học thì lại quá ít
Lại nhớ câu: “sinh viên cái gì cũng là tệ nhất”. Vì có ai quản giáo đâu, ai cũng được “thả rông” tùy ý làm theo những gì mình muốn. Ở cấp III còn có bố mẹ thúc giục, bắt ép đi học mới chịu đi. Nhưng ĐH thì khác. Cũng chính vì lý do thời gian dành cho học tập ít nên thói quen ỷ lại, buông xuôi trở nên bành trướng. Bài học của một môn thì rất giới hạn, kiến thức rất rộng nằm ở các tài liệu tham khảo. Nhưng không được “chạm tới”…
Hầu hết những sinh viên có thành tích học tập cao, là những người vượt qua được cửa ải “tự thả rông mình”. Một phần lớn là thói quen hình thành từ trước – thói quen “không học không chịu được”, “không để thua ai”, “tự tạo động lực”…
Càng nghiêm khắc với bản thân thì càng tốt. Càng dễ tính với mình thì càng tệ
vì vậy, muốn mình vượt trội. Phải có một lối tư duy khác biệt.
Tư tuy: Mình luôn luôn phải là số 1
– Khi mình thua kém người khác. Tuyệt đối đó là 1 điều sỉ nhục, phải phấn đấu bằng mọi giá.
Dám vứt bỏ thời gian đi chơi, vứt bỏ thời gian chơi game, thời gian ngủ nướng. Để đầu tư cho học, đầu tư cho số 1 của mình. Thì mới có thể vượt trội được.
Không vượt qua được ranh giới của chữ “chơi”‘ và chữ “học” thì mãi cũng chẳng khá lên được mấy. Có tiến cũng chỉ từng bước từng bước mà thôi.
– Khi mình đang ở số 1: Phải phấn đấu bằng mọi giá giữ vững vị trí, và tăng cường khoảng cách với người số 2.
Bạn là bạn thân, nhưng trong học tập… bạn sẽ là đối thủ mà bắt buộc mình phải vượt qua.
2. Khó
Tôi vẫn nhớ ngày lớp 10, tải về 1 phần mềm VF (Virtual Friend) – bạn chat ảo tiếng Việt. Do 1 anh sinh viên năm thứ 3 của trường ĐH bán công Tôn Đức Thắng viết.
VF “nói chuyện” với 1 cách rất ngộ nghĩnh. Tôi đã ngồi hàng giờ để nói chuyện với cái máy và vọc nó.
Tôi rất vui mừng khi anh đã gửi cho tôi xem mã nguồn của chương trình đó. Và thật thán phục anh ấy khi viết được 1 phần mềm “thông minh”. Và chợt nghĩ, có lẽ mình phải phấn đấu cả chục năm thì mới bằng anh ấy được.
Tôi nhớ VF được viết bằng Visual Basic.NET trong bộ Visual Studio 2003.
Nhưng khi nói chuyện với anh, anh trả lời 1 câu làm tôi nhớ rất rõ:
– Viết nó không khó mà.
Câu nói khiến tôi phải suy nghĩ. Chức năng của nó thật tuyệt vời, thật thông minh. Nếu là tôi thì có lẽ tôi sẽ không bao giờ dám nghĩ tới việc viết nó. Vì nó vượt quá xa so với năng lực của mình.
Nhưng anh ấy cho biết: “Viết nó không khó”…
Anh ấy sẽ không nói dối, sự thực viết nó không khó chứ?
Và đến khi tôi hiểu được những dòng code của chương trình VF, thì tôi mới nhận ra, anh ấy đã nói đúng. Nó không quá khó viết, đầu tư thời gian với 1 kiến thức nhất định là có thể code được ra nó.
Và bài học tôi rút ra
Con đường nào cũng là khó đi, nếu chỉ biết đứng ngoài nhìn vào.
Không đi sao biết nó khó đi. Tại sao cứ dùng đôi mắt mà nhìn con đường đó rồi cho rằng nó khó đi. Đã đi đến đó chưa mà kêu nó khó đi.
“Học Java khó lắm. Tôi chả muốn, thôi chọn PHP cho lành. PHP dễ hơn mà.”
– Đã học Java chưa mà biết nó khó. Hay chỉ nghe người ta nói là Java khó rồi tự mình cũng đồng ý là nó khó.
Nếu cái gì cũng nghĩ nó khó, rồi e dè khi đặt chân vào nó thì chỉ nhận được kết quả là “quay đầu là bờ” mà thôi.
Muốn mình vượt trội. Phải nhìn sự vật bằng ánh mắt “cái gì cũng không quá khó”
Học cũng không quá khó. Nghiên cứu công nghệ mới cũng không quá khó, vừa sức mình. Mình có thể làm được nếu đầu tư thời gian và có chiến lược nhất định.
– Đã có người làm được một phần mềm chat, thì tôi cũng sẽ phải làm được. Đã có người thiết kế được 1 website rất đẹp, chức năng phong phú, cao cấp -> tôi cũng có thể làm được nếu lên kế hoạch và đầu tư thời gian.
— Chuyện của 1 năm trước —
– “Mày lên nhà sửa hộ chú cái máy tính giúp chú với. Chẳng hiểu tại sao chú gõ dấu mà nó chẳng ra“… Tôi lặng lẽ sang nhà 1 ông chú hàng xóm, chỉ bấm tổ hợp phím Alt + Z để bật chức năng gõ tiếng Việt của Vietkey lên. Thế là 1 lỗi đã xong. Ông chú hàng xóm cảm phục khi thấy vừa mới đi học ĐẠI HỌC được vài tháng mà tôi đã trở thành 1 kỹ thuật viên máy tính giỏi trong mắt mọi người.
Chú ấy có 1 đứa con, năm nay lên lớp 11, thế là cũng chuẩn bị cho nó chọn ngành để định hướng trường mà nó sẽ thi Đại học. Chú nấn ná hỏi tôi:
– Cái ngành tin học này cháu theo, cháu thấy được chứ?
Tôi ngậm ngùi:
+ “Dạ! Cũng được chú ạ. Nhìn chung là sẽ làm được nhiều thứ. Từ sửa máy tính, bán máy tính đến thiết kế mấy cái mẫu quảng cáo, thiết kế ảnh, hay thiết kế 1 hệ thống máy tính, hay làm ra 1 phần mềm gõ tiếng Việt, hay làm ra 1 phần mềm quản lý … rất đa dạng.” – Tôi nói vanh vách hệt như 1 chuyên gia CNTT – những thứ mà tôi đọc được trước khi thi ngành CNTT.
– “Vậy năm đầu họ đã dạy cháu nhiều thứ như vậy rồi à. Sửa máy thành thạo thế cơ mà”…
Đến lúc nghe thấy câu này thì tôi mới đặt ra một dấu hỏi chấm rất lớn cho bản thân mình – câu hỏi mà suốt 1 học kỳ trên trường ĐH tôi chưa kịp hỏi mình…
– “Mình đã học được những gì thế nhỉ?
Và đến tận bây giờ, tôi vẫn luôn tự hỏi mình: “Mình đã học được những gì?
Và chắc chắn phần lớn mọi người đều gặp phải 1 câu hỏi: 
Mình đã học được những gì? Những thứ mình học được dùng để làm gì?
Tôi đố các bạn học Pascal mà đi sửa máy tính được, tôi đố các bạn học thiết kế Photoshop xong mà code được 1 chương trình liệt kê số nguyên tố. Tôi  cũng đố các bạn học xong ngôn ngữ lập trình C mà ngồi quản trị hệ thống CSDL được.
3. Hãy biết mình đang học … để làm việc:
Vấn đề rất lớn mà ai ai cũng gặp phải
Học một đằng, làm một nẻo
Hay
Chả biết mình sẽ làm gì khi tốt nghiệp
Tôi dành cho bạn 1 lời khuyên nho nhỏ, hãy tìm hiểu một số thông tin tuyển dụng về chuyên ngành mà mình đang theo học. Và hãy nhìn vào mục YÊU CẦU CHUNG của thông tin tuyển dụng đó. Từ đó tổng hợp lại thành 1 Categories (danh mục) những công việc mà mình có thể làm sau khi tốt nghiệp.
Từ đó tìm hiểu từng công việc cụ thể, yêu cầu của từng công việc.
hãy
Làm gì học nấy
Vì sao phải xã hội hóa giáo dục, một phần trong số những mặt tích cực của nó chính là để các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng tham gia vào quá trình đào tạo nhân lực. Từ đó nguồn nhân lực được định hướng theo đúng nhu cầu tuyển dụng, tạo nên một nguồn nhân lực chất lượng phục vụ hiệu quả quá trình hoạt động của chính doanh nghiệp.
Nếu bạn hỏi: “Thế muốn có một tương lai sáng lạn, tôi phải chờ một doanh nghiệp tham gia vào trường mình, định hướng cho mình?
Tôi sẽ trả lời: “Hãy làm thế, hãy chờ đợi khi bạn là một người lúc nào cũng thụ động, chỉ biết trông mong
Việc tìm hiểu nhu cầu của công việc tương lai, không chỉ giúp bạn nhìn thấy lối đi đúng đắn cho mình, giúp bạn có gấp đôi thời gian trau đồi kiến thức mà còn giúp bạn tự tin hơn rất nhiều – nhân tố cực kỳ quan trọng trong khi phỏng vấn xin việc và quá trình thăng tiến.
Hãy thử trải nghiệm và cảm nhận nhé!
Tôi cũng đã từng tham gia 1 số buổi giao lưu, trong đó có sự có mặt của đại diện một số doanh nghiệp trong ngành  CNTT. Khi được hỏi về việc định hướng nghề nghiệp. Những câu trả lời mù mờ mà chúng tôi nhận được đều là:
 Hãy học đi thật vững, rồi các bạn sẽ được học chạy khi đi xin việc ở các doanh nghiệp. (Học đi chính là học những gì mà bạn được học trong giáo trình Đại học, học chạy chính là tiếp cận các công nghệ ứng dụng trong công việc)
Hãy nhìn câu hỏi:
– Chúng em rất muốn biết mình sẽ làm gì khi ra trường và sẽ phải học như thế nào để tốt nghiệp có một công việc tốt.
+ Hãy học đi thật vững, rồi các bạn sẽ được học chạy khi đi xin việc ở các doanh nghiệp.
Thoạt nhìn thì đây đúng là 1 câu trả lời hoàn hảo, nhưng thực chất nó chưa giúp chúng ta hiểu ra được 1 vấn đề: Làm sao để có thể học đi thật vững. Vì đâu có cái đích cho tôi đi đến.
Tôi dám chắc chắn với các bạn rằng nếu cho tôi 1 cái đích, 1 mục tiêu tôi sẽ làm tốt hơn hẳn với việc cứ vừa đi vừa dò đường và chả biết mình đang đi ở đâu, sẽ đến đâu.
Vì đơn giản 1 điều, học đâu chỉ lấy kiến thức. Chúng ta còn học cả khả năng tư duy đặc thù cho từng chuyên ngành. Nếu tôi học về CSDL, với đặc thù của việc phân tích thiết kế hệ thống – tôi sẽ học 1 hướng khác. Nhưng với đặc thù của việc quản trị CSDL thì tôi sẽ học theo 1 hướng khác.
Có bao nhiêu cái hướng cho 1 môn, và sẽ có bao nhiêu môn trong 1 chương trình đào tạo. Tôi sẽ đi đâu?
Chính vì không được định hướng cho công việc rõ ràng nên cái đích của phần lớn sinh viên hiện nay là ĐIỂM.
Học vì điểm ư??? Tôi chắc chắn với các bạn rằng, với 1 đề cương của 1 môn học. Với 1 số câu hỏi ôn tập nhất định, tôi chả cần lên lớp suốt 1 học kỳ, chỉ cần 1 tuần trước khi thi. Tôi cũng đủ sức vượt qua kỳ thi đó. Và bạn cũng thế!
Học như thế, giỏi được sao?
—- Trích từ bài viết http://www.thongtincongnghe.com/article/7246
Trao đổi với TS. Đồng Thị Bích Thuỷ, giám đốc trung tâm tin học của đại học Khoa học tự nhiên TP.HCM nói: “Tôi đang quan ngại về chất lượng của các cử nhân, kỹ sư ngành CNTT cho dù họ tốt nghiệp từ một trường đại học danh tiếng nào đó trong nước. Lỗi này không chỉ của sinh viên mà chính là lỗi của cả hệ thống giáo dục từ cấp cơ sở”. Theo TS. Thuỷ, hiện naysinh viên chạy theo điểm số nên năng lực tư duy, phản biện yếu; chỉ khoảng 10% số sinh viên tốt nghiệp đúng với trình độ.

Hung Bui

Một người trẻ bình thường ham học hỏi. Viết lách vào những lúc cảm thấy nên chia sẻ, tặng cho những người bạn, và cho chính bản thân mình. Góc nhìn của tôi mang tính chủ quan dựa trên hiểu biết tại thời điểm viết bài