16 phút hâm một ngày

16 phút hâm một ngày

  • Tuần này mày thế nào“? tôi quay sang hỏi Huy.
  • Trừ những ngày bình thường ra thì hôm nào cũng bất bình thường” – Huy đáp

Tôi liếc mắt với ánh mắt hình viên đạn về phía nó, nó cười và gỡ gạc “ngoài vụ lỡ hẹn với em Thủy thì hôm nào cũng bất thường” rồi cười, “Tao thì có gì khác thường mà mày hỏi tao ‘tuần này tao thế nào’ “.

  • Lớp mình có đứa nào sắp cưới không nhỉ? Lâu rồi tao cũng chưa được ăn cỗ cưới, hơi thèm. Trước có nhiều thời gian rảnh, còn lượn qua facebook mà xem có đứa nào show hang ảnh cưới, hoặc ảnh con nó. Giờ thì chán rồi, chẳng thèm vào” – tôi uể oải đáp. Rồi tiện quay ra gọi em gái phục vụ quán cho một cốc sinh tố xoài. Huy vẫn chọn nâu đá như thói quen của nó.

Huy là thằng bạn thân của tôi, chúng tôi thường thấy nó rất “hâm” theo cách nói dân gian. Nó nhỏ con, đen gần giống tôi và đặc biệt rất nhanh nhẹn, đôi lúc bốc đồng và nóng tính không ai cản nổi. Ngày trước tôi với nó còn choảng nhau mấy lần.

Nó nhoẻn cười tỏ vẻ rất bí hiểm và đáp: “thì thằng Mark nó dùng Facebook để kiếm tiền tỷ, còn mấy thằng bọn mình dùng facebook để than thở. Mà càng nhiều thằng than thở thì thằng Mark nó lại càng kiếm được nhiều tiền. Cũng là cái facebook, mà thằng thì kiếm núi tiền, thằng thì xu dính túi không có“. Nó nâng ly café lên một ngụm, rồi đặt cộp xuống bàn rồi tiếp: “mấy năm trước, vừa tốt nghiệp thấy bọn nó lặn mất tăm trên facebook. Được vài tháng thì trở lại và ‘lợi hại hơn xưa’, suốt ngày than thở về công việc, về việc ông sếp giao việc ra sao, về việc đi làm mệt mỏi – lương thấp, đứa nào không kiếm được việc thì ngồi ‘lập đàn cầu việc’. Củ chuối kinh“.

Lớn rồi, cái tao với mày trăn trở, hay cả những đứa khác cùng trang lứa than thở – cũng đều chung một mô típ cả” – tôi tiếp lời “mà thật ra áp lực đâu phải thứ gì tồi tệ, anh em mình sắp thành siêu nhân cả rồi“.

Mắt nó tự dưng trĩu xuống một chút, tôi đủ nhạy để thấy được sự thay đổi nhỏ trong cảm xúc của nó. Nó nhìn thẳng về phía chiếc ghế đặt cạnh tôi, sau đó chớp chớp mắt nhìn lên về phía xa xăm rồi nói: “Gần đây tao cũng thấy nhiều áp lực hơn, cái gì cũng phải làm cho thật tốt. Mà thật ra an hem mình không đủ sức làm tốt tất cả những việc ấy cùng một lúc. Thành ra cứ chồng chéo, rồi “khóa nhau lại” khiến cho chả cái gì vào với cái gì”. Nó vươn vai nhẹ một cái, rồi lập tức đổi biểu hiện khuôn mặt, nhoẻn cười như đúng bản tính của nó rồi nói: “Chả sao, vẫn sống khỏe”.

Tôi định chêm vào một câu, thì nó ngắt lời và tiếp tục nói: “Tao vừa đọc hết cuốn sách Phút nhìn lại mình của Spencer Johnson – ông ta là một nhà văn, và là tiến sĩ tâm lý học người Mỹ”. (http://vi.wikipedia.org/wiki/Spencer_Johnson)

Tôi ngắt lời, tỏ vẻ tò mò: “Là nhà văn và kiêm tiến sĩ tâm lý cơ à, cuốn đó tuyệt không?”

Mắt nó chợt sang lên: “Đương nhiên rồi. Tao thấy hình ảnh của anh em mình trong đó”.

  • “Hình ảnh gì?” Tôi hỏi
  • “Những tên cu-li suốt ngày cặm cụi với cái máy tính, cặm cụi cho công việc. Để rồi cúi gằm mặt xuống mà hoàn toàn không biết trước mặt mình đang là con đường gì”. Nó đáp

Tôi tỏ vẻ mặt khó hiểu, mà nó cũng hay nói theo cách trìu tượng, phải nói là rất khó chịu với những đứa nào ít nghĩ. Tôi liền hỏi: “Ý mày là sao? Anh em mình cứ mải làm, để rồi quên đi định hướng à?”

“Cũng không hẳn vậy, là tụi mình cứ mải tập trung vào một thứ là công việc. Mà bỏ quên đi bối cảnh xung quanh công việc – là cuộc sống. Công việc là cuộc sống vì chúng ta dành hết thời gian trong ngày cho công việc.” – nó ngừng lại, và lại dáng vẻ “triết gia” rồi tiếp tục: “Nhưng công việc cũng chỉ là một phần của cuộc sống vì ngoài công việc, chúng ta còn phải làm nhiều thứ khác như tán tỉnh các cô gái đẹp, hỏi thăm gia đình, chăm sóc cho sức khỏe của chính mình”.

Tôi gật gù tỏ vẻ hiểu ít nhiều và nói: “Vậy là một phút nhìn lại mình đó, là thỉnh thoảng dành ra một phút để tự soi lại chính bản thân mình. Từ đó xem mình cần tán cô nào, rồi gọi điện hỏi bố mẹ xem có khỏe không, hoặc đi khám sức khỏe định kỳ hả?”

Nó lại nhoẻn cười, khiến tôi cảm thấy mình như một thằng ngốc. Ngay lập tức tôi chữa lời: “Vậy chắc mỗi giờ dành ra một phút, chứ không phải ít lâu?”

Nó nhấc cốc café lên, chưa kịp uống nên úp cái cốc vào miệng và nói ra giọng phì phào: “Mỗi ngày dành ra một phút thôi”. Rồi nó đặt cốc xuống và đưa 2 tay lên, theo phong cách body-language: “Trước tiên, muốn chăm sóc cho người khác tốt thì mình phải tốt trước. Đó là nguyên tắc vàng đầu tiên.”

“Người cứ cặm cụi chăm lo cho người khác tốt mà quên đi bản thân mình, điều đó thể hiện sự kém bền vững – rất tệ. Bác Hồ ngày trước luôn dậy từ 5h sáng để tập thiền, tập Thái Cực Quyền, … Bác luôn ý thức được việc chăm lo cho sức khỏe của chính bản thân mình, và điều đó khiến Người có sức khỏe để dẫn dắt Cách mạng đi đến những bước tiến bền vững.” – Tôi bị hấp dẫn bởi những điều mà nó dẫn nhập. Thấy ánh mắt hào hứng của tôi, nó lại được đà và không ngừng lại.

“Điểm bền vững là ở chỗ bản thân mình phải luôn tốt, tốt về sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần – khi đã có điểm bền vững, ắt tụi mình sẽ biết cách chăm lo sao cho mọi người trong gia đình tốt nhất. Mở rộng điều đó, nếu bản thân mình bền vững, ắt sẽ có sức lan tỏa tới những đứa em, những thế hệ đi sau. Còn khi mình là một ông lãnh đạo, thì sức lan tỏa sẽ xuống nhân viên của mình. Vì thế mà, việc dành ra cho mình một phút mỗi ngày để tự nhìn lại mình, nhìn xem mình đã bền vững chưa – đã ổn chưa, là chìa khóa ban đầu cho việc khiến cuộc sống trở nên tích cực hơn“.

Tôi liền hỏi: “Vậy theo Spencer Johnson thì một phút đó chúng ta dành cho mình để làm gì?”

“Chúng ta bề bộn công việc, rất bề bộn” – nó rướn người lên hỏi tôi: “mày có nhớ chị Thảo, dịp năm ngoái gấp việc quá, đến 11h đêm chị ấy quay ra hỏi tao ’em ơi chị đã ăn tối chưa nhỉ’ ?”, rồi tôi với nó cười phá lên. Đúng thật là có vụ đó, chị ấy dồn nhiều việc quá, đến nỗi quên cả gói mỳ tôm trong ngăn kéo chưa ăn. Thế nên đến lúc 11h đêm, phòng nó vẫn làm việc cặm cụi và nó vô tình được hỏi câu đó.

Ngớt tràng cười sảng khoái, nó tiếp tục: “Lúc đi học, tao với mày học hai trường lận. Đã thế còn tham việc, đi làm nữa chứ! Tốt nghiệp rồi thì cặm cụi đi làm, thằng nào thằng nấy có mấy khi có thời gian rượu bia như dịp trước.”. Huy đổi trạng thái trầm ngâm, rồi tiếp tục trở về vấn đề chính với vẻ nghiêm trọng: “Mà hầu như ai cũng vậy, những bề bộn đó khiến chúng ta hụt hơi, căng thẳng tột độ và bế tắc. Đó là lúc chúng ta cần có một phút để nhìn lại mình”.

“Có mấy người bận rộn mà dành ra cho mình một phút để ngắm xem chiếc veston của mình đã thẳng chưa.”

“Có mấy người bận rộn mà ngắm xem chiếc xe máy đã bao lâu chưa được rửa và thay dầu.”

“Có mấy người bận rộn mà cho mình được một phút trước khi đi làm để chải chuốt lại cái đầu, cạo râu, hoặc ngồi nhắm mắt để tận hưởng không khí trong lành lúc ban mai.”

“Có mấy người bận rộn mà cho mình một phút để ghi nhớ xem giá sách tầng một của mình có những cuốn nào”

Nó tiếp lời bằng ánh mắt quả quyết: “Một phút là để cho chúng ta nhìn lại xung quanh mình, về vật chất có gì đang lộn xộn khiến mình cảm thấy không tốt không; Về tinh thần nhìn lại có chuyện gì khiến mình nặng nề không. Rồi thưởng cho mình ít phút giây ngày mới để lắng nghe xem bộ phận nào trên người đang bất ổn”. Nó liến thoắng: “có thể là cổ mỏi do đêm qua ngủ sai tư thế chẳng hạn! Cũng có thể lắng nghe chính nhịp tim và hơi thở của mình để xem mình có bất ổn gì về tim mạch không. Có nhiều khi chỉ là một phút trước khi đi làm để ngắm vuốt một chút cho mình trở nên tự tin hơn”.

Tôi cúi mặt xuống ngậm cái ống mút của cốc sinh tố, làm một ngụm đầy miệng ngon lành, rồi trầm tư. Ít giây sau tôi hỏi nó: “Một phút có đủ không mày?”

Nó cười lớn, khiến cho em phục vụ quán giật mình: “Một phút là đủ đấy, đôi lúc còn là nhiều”. Nó tiếp lời vẻ hào hứng: “Tao dùng tới 04 số điện thoại, nên bên ANZ phải nói là spam liên tục để quảng cáo về dịch vụ thẻ tín dụng của bọn họ. Phải nói là mấy em ấy giọng ngọt ngào vô cùng, tụi nó nói là tao cũng thích nghe giọng đó rồi. Nhưng kể cho mày chuyện này, mày xem một phút có đủ không nhé”. Nó ngừng lại ít lâu, lắc cổ qua lại hai bên tạo ra tiếng kêu rắc-rắc để bớt mỏi, rồi nói: “Bọn nó áp lực lắm đấy, một ngày phải gọi đủ số lượng, và một tháng phải đảm bảo chỉ tiêu là X khách đồng ý làm hồ sơ đăng ký tín dụng. Mà có phải thằng nào cũng thoải mái mà nghe mấy giọng ngọt ngào đó đâu. Nên tụi nó bị khách mắng nhiếc liên tục vì bị làm phiền. Có hôm nó gọi tao, đúng lúc tao đang ngồi nhâm nhi ly ca cao nóng đầu đông, tiện thể tao tán chuyện với em ấy luôn.”

“Tao khen nó ‘sao giọng em ngọt ngào thế’, giọng hay thế này chắc em xinh lắm nhỉ.”

“Em ấy dừng lại ít lâu và giọng trùng xuống rồi nói với tao tha thiết là lâu lắm rồi mới có người khen em được một câu. Em ấy toàn nghe mắng thôi anh ạ, không phải ai cũng open để lắng nghe, mà đó lại là công việc nên em ấy vẫn cứ cố gắng. Rồi em ấy cảm ơn tao rối rít, sau đó còn lấy điện thoại nhắn tin nói là hôm nay là một ngày đẹp nhất trong tháng”.

Tôi cười lớn và nói: “Chắc hôm đó là mùng 1 hả”.

Nó xua xua tay: “Chém gió nào, hôm đó độ 20, 21 gì đấy. Nhưng mày thấy chưa kìa, chỉ một câu khen chưa đầy một phút có thể tạo cho em ấy xúc cảm để làm việc cả một ngày dài, thế nào em ấy cũng thấy không còn áp lực nữa. Trở nên yêu đời và yêu công việc hơn”.

Tôi gật gù, và cũng tự cảm thấy là chỉ cần một điều tích cực nho nhỏ cho ngày mới có thể khiến cho cả ngày tràn trề sinh lực để làm việc, và đương nhiên những điều đó không cần tới một phút. Tôi hỏi tiếp: “Thế tức là mày đã cho em ấy một phút tuyệt vời, nhưng thật ra là mày vô tình thôi chứ – còn mục đích chính của mày là cưa gái?

Nó nhoẻn cười vẻ bí hiểm quen thuộc, rồi nói với giọng quả quyết: “Theo một cách hiểu nào đó thì đúng là như vậy, nhưng nếu thật sự chúng ta biết rằng có thể cho người khác một phút kỳ diệu đó mà chúng ta không cho đi – thì chúng ta rất xứng đáng nhận được sự ê chề“.

1

Phút nhìn lại mình

    Thật đơn giản là tự nhìn mình trong gương để ghi nhớ khuôn mặt của chính mình.

    Đơn giản là xem tóc đã chải gọn chưa, râu đã cạo chưa

    Đơn giản là xem áo sơ-mi đang mặc có bị hoen ố không

    Đơn giản là hôm nay đã sẵn sàng cho những thử thách mới chưa

    Đơn giản là sức khỏe của mình có ổn không

    … rất nhiều việc đơn giản chúng ta có làm trong chưa đến một phút để nạp năng lượng cho ngày mới.

Kết thúc buổi nói chuyện, tôi rời quán cafe với đôi mắt sáng, tôi cảm thấy tràn trề sức sống, vì tìm được một bí quyết thật đơn giản và thật đặc biệt…

Một buối tối tình café một mình trên tầng 4 của Royal Café, một quán café tuyệt vời về lúc tắt nắng, cả phố Nhổn tấp nập với những hàng đèn đường thẳng tắp về phía xa xăm thu vào trong tầm mắt. Tầng 4 là đủ cao để thoát khỏi khói bụi, lộng gió và gợi nhiều cảm xúc.

Những địa điểm như vậy rất hấp dẫn để suy nghĩ, bởi cảnh đẹp và cả sự phục vụ tức thì – thay vì phải ngồi đợi hàng chục phút ở những quán café sang chảnh. Tôi cũng luôn thích tới đó một mình để suy ngẫm.

Bộp … có ai đó vỗ vai tôi. Tôi quay lại thì một bóng đen lờ mờ đứng sau, cười to khiến tôi nhận ra giọng của anh Hòa – một người anh tôi có dịp quen từ trước khi lên Hà Nội học. Hiện anh đang phụ trách mảng kỹ thuật ở một công ty nước ngoài, đồng thời anh còn điều hành một doanh nghiệp riêng và là một diễn giả cuốn hút, có thể nói anh hiện đang khá thành đạt và trên đường tiến tới những bước tiến mới. Điểm đặc biệt ở anh Hòa là nhiều sức sống, và tôi luôn nhớ cũng như thích nhất ở anh tính cách chịu trách nhiệm, anh là con người của công việc và của gia đình.

Anh hỏi: “Chú ngồi có mình à?”, rồi đưa tay về phía tôi.

Tôi đứng dậy bắt tay anh và ngạc nhiên “Ủa sao hôm nay anh xuống Nhổn vậy?”

Anh quay về phía mấy đứa em ở phía bên kia bàn, và nói: “Anh qua café với mấy đứa em học ĐH Công nghiệp HN, tới đây sẽ có ít việc muốn tụi nó làm cùng.”.

“Anh tới lâu chưa?” – Tôi hỏi

“Hơn tiếng rồi, vừa xong việc, an hem đang ngồi chém gió xả stress” – anh mỉm cười rồi gọi thêm một ly nước lọc, ngồi xuống bàn tôi và gác vai phải về phía lan can. Anh nhìn về phía cầu Diễn và nói: “View đẹp thật”.

Xong anh quay hỏi tôi: “Dạo này công việc ổn chứ, chú?”

Tôi gượng gạo: “Cũng hơi lộn xộn anh ạ”

Anh cười: “À thì đương nhiên, công việc còn lộn xộn tức là còn có việc để làm, còn có thứ để phấn đấu. Thế là tốt rồi”.

Tôi gãi đầu, đáp: “Có phải ai cũng lạc quan được như anh đâu”

Anh Hòa uống ngụm nước, quay về phía mấy đứa em và nói đùa: “Thì anh không có việc lộn xộn, nên mới phải đi kiếm việc lộn xộn bằng cách tuyển thêm thực tập về đây”.

Anh tiếp lời: “Công việc mà càng áp lực, thì càng nhanh tiến bộ, chú biết mà. Trước anh làm cho khách hàng Nhật, bọn họ ép người ra mỡ, ép kinh lắm. Nhưng làm cho họ chừng 2 năm thì tay nghề lập trình J2EE của anh thành master rồi. Nên công việc mà lộn xộn, tức là chúng ta đang làm đúng hướng.”. Anh mỉm cười và nói tiếp: “Chú không xem Gặp nhau cuối năm 2014 à, ông Táo Giao thông bảo là ‘cho em nhận lỗi đi, cho em lỗi đi, chứ không có lỗi gì tức là em không làm gì'”. Rồi chúng tôi cùng cười lớn, rất sáng khoái.

Anh Hòa luôn như vậy, luôn có cách nhìn rất tích cực về một vấn đề, anh rất giỏi truyền cảm hứng cho mọi người. Đó là lý do anh luôn vượt qua được áp lực cực lớn khi phụ trách kỹ thuật (technical leader) ở một công ty phần mềm chuyên làm việc với khách hàng Châu Âu, đồng thời làm tốt cả việc điều hành doanh nghiệp của riêng mình.

“Theo em thì áp lực lớn sẽ tạo ra siêu nhân” – tôi nói tiếp “thì như anh nói, áp lực nhiều sẽ cho ta khả năng làm được nhiều hơn do tập trung cao độ, dồn nhiều trí tuệ cho công việc hơn là phim, là những báo chí nhảm nhí thì tất nhiên sẽ hiệu quả hơn”.

Anh xua tay: “Không hẳn! Một phần là vậy, một phần nó sẽ khiến chú trở nên khéo léo hơn. Tức là sức lực chỉ có thế, thời gian chỉ có thế, mà cứ bị dồn nhiều việc hơn. Điều này sẽ khiến áp lực vượt quá khả năng chịu đựng, sẽ khiến chú vấp ngã. Mà vấp ngã thì sẽ khiến chú khéo léo hơn ở chỗ biết mình có thể làm được những gì, và không làm được gì”.

Anh mỉm cười, rồi mở tròn mắt hơn và quả quyết với tôi: “Một là sẽ giúp chú tiến bộ hơn do chú có áp lực phát huy năng lực cá nhân, hai là sẽ giúp chú biết cách sắp xếp việc gì có thể làm được và việc gì buộc phải từ chối, nên khi đối mặt với áp lực hãy đứng ở tâm thế sẵn sàng. Nó là tất yếu khách quan“. Anh dựng người dậy ngồi thẳng và tựa vào ghế: “Chú biết không, anh mắc một sai lầm trong kỹ năng giao việc, khi công việc lộn xộn anh sẽ không kiểm soát được giao cho những ai việc gì. Vì thế, cứ có việc gì là anh chọn ra một số người nhanh nhẹn và cứ thế giao cho họ. Vấn đề ở chỗ họ nhanh nhẹn thật, nhưng nó chỉ thỏa mãn sự yên tâm nhất thời của anh là có người tin tưởng để giao việc cho. Nhưng sai lầm ở chỗ là vô tình dồn cho họ nhiều việc quá. Cái gì cũng muốn họ làm, và họ hỏng việc gì thì anh lại sai lầm ở chỗ đánh giá họ không đúng. Thành ra, họ bị stress nặng, và có phản ứng bằng cách từ chối việc được giao rất quyết liệt. Về sau anh giao việc gì, họ đều cân nhắc rất kỹ – như vậy là rất tốt, nhưng anh đã vô tình làm họ mất đi sự gắn bó với công ty của anh trong một thời gian không ngắn”

Tôi nhiu mày băn khoăn, đảo mắt qua lại vài lần tỏ vẻ suy nghĩ, hít một hơi thật sâu và tiến người sát về mép bàn: “Vậy phải đón nhận áp lực ở tâm thế hào hứng, và phải biết cách từ chối việc khi gặp áp lực ạ?”

“Theo một cách hiểu nào đấy” anh hào hứng kể: “cách để đối mặt với áp lực, anh vẫn thường chia sẻ ở một số hội thảo anh sẽ tiện thể chia sẻ luôn với chú. À mà anh mới gặp cậu Việt Nguyễn trong nhóm chú, hôm nay nó kể với anh về dự án của nó rất buồn cười”.

  • “Sao buồn cười ạ?” – tôi hỏi ngạc nhiên “em chưa thấy nó kể gì với em”
  • “Nó làm phần xử lý âm thanh lập thể, làm 3 tháng liền không ra, nó bị bế tắc quá. Nó bảo với anh là áp lực quá, thế là nó xin nghỉ ở nhà một ngày để chơi bời, xem film, chat chit. Thế là hôm sau đi làm, nó giải quyết luôn trong 120 dòng code”. Anh Hòa và tôi đều cười lớn.
  • “Áp lực sinh ra do giải quyết một vấn đề rất lâu mà chưa xong. Nhưng có một cách mà trước nay đều khá hiệu quả là ngừng lại, để refresh tư duy của mình, giúp mình tiếp cận vấn đề bằng một cách mới mẻ hơn. Chú nhớ câu chuyện Edison chứ?” – anh hỏi tôi.
  • “Edison bất lực đứng nhìn mọi thứ ông có cháy rụi trong đống lửa cứ mỗi giây bùng lên lớn hơn. Tất cả mọi thứ, tài liệu, thiết kế, bản mẫu, suốt nhiều năm trời ông nghiên cứu để chế tạo ra chiếc Radio đầu tiên… đang góp phần cho đám lửa bùng lớn hơn. Nhưng …” – anh ngừng lại trầm ngâm “Ông khác người khác ở điểm, thay vì thất vọng thì ông chỉ thẳng vào đám lửa và thốt lên cảm ơn ngọn lửa đã giúp ông dẹp bỏ những thứ tệ hại bám theo ông suốt nhiều năm tháng, và quả quyết chỉ ít lâu nữa ông sẽ cho ra đời chiếc radio hoàn chỉnh đầu tiên. Ông nói được, và làm được!”. Mắt anh Hòa sáng rực lên niềm tin, như thể anh ở trong câu chuyện đó “Ông đã gạt bỏ đi tất cả những cách tiếp cận cũ kỹ để thay bằng những tư duy mang tính cách mạng. Chúng ta càng có nhiều thì càng sợ mất nhiều, càng bám vào những thứ chúng ta đang có, để rồi sẽ như Sony sẽ không kịp thích ứng và bị LG vượt mặt ở thị phần TV và trên bờ vực thua lỗ không cứu vãn nổi”.
  • Tôi căng mi mắt, tập trung về phía anh và hỏi: “Vậy bí quyết của anh để vượt qua áp lực là tiếp cận vấn đề ở một góc nhìn khác?”
  • “Thế này nhé, chú đã đọc cuốn Phút nhìn lại mình chưa?” – anh hỏi tôi
  • “Em vừa mua nó chiều nay, đêm nay sẽ đọc, bạn em cũng chia sẻ một số quan điểm khi đọc nó nên cơ bản em cũng hiểu được tư tưởng của Spencer” – tôi đáp, tôi băn khoăn “Ý anh là để vượt qua áp lực cũng đơn giản chỉ là nhìn lại mình trong những khoảnh khắc nhất định? Điều này thì không làm em ngạc nhiên”

“Đúng! Nhưng chưa đủ, ở lĩnh vực của Spencer Johnson, ông ấy viết dành cho mọi người, tức là ở góc nhìn tổng quát. Ở góc của người làm công nghệ, với sự thay đổi chóng mặt – chúng ta phải tiếp cận ý tưởng của Spencer ở một góc độ tốt hơn” – Anh nói

“Theo anh nên tiếp cận như thế nào?”- tôi hỏi

“Đây là điểm mấu chốt của kỹ năng kiểm soát áp lực mà anh vẫn thường chia sẻ với sinh viên, với tất cả mọi người trong những buổi hội thảo anh là khách mời. Đó là mười sáu phút hâm mỗi ngày” – anh mỉm cười tự tin.

Tôi ngạc nhiên: “Cần tới tận 16 phút sao ạ?”

“Một phút cho chính mình tương tự như ý tưởng của Spencer”

“Và mười lăm phút dành cho mình để tìm và trả lời một số câu hỏi sau:

  1. Tại sao tôi lại ở đây? – khi hỏi câu này, chú sẽ lấy lại sự tập trung và trở lại công việc ngay lập tức
  2. Tôi phải làm gì hơn nữa? – Khi hỏi câu này, chú sẽ xác định điểm “xấu” trong công việc của mình, và đi tìm lời giải để cải thiện.
  3. Tôi có thể để điêu gì ra đi? – Khi sức lực có hạn, việc chú ưu tiên làm cái gì và sẵn sàng từ bỏ cái gì sẽ quyết định rất nhiều hiệu suất của chú. Steve Jobs nổi tiếng ở từ “KHÔNG” – ông ấy nói Không với rất nhiều việc như: nhồi nhét nhiều tính năng vào MAC OS, nói không với đĩa mềm lúc đó đang thịnh hành… thực tế cho thấy ông ấy đúng đắn!
  4. Làm thế nào để tôi trở nên hiệu quả hơn? – Câu này thôi thúc chú tìm ra những phương pháp để kiểm soát công việc hiệu quả
  5. Tôi nên cảm ơn ai?
  6. Tôi nên bắt đầu ngày mai như thế nào?”
  • “Đó là ý tưởng chính” – anh Hòa quả quyết.
  • “Em sẽ cần ghi lại những câu này, anh sẽ đọc lại cho em nhé” – tôi điện thoại ra và định ghi lại.

Anh Hòa gạt tôi và cười: “Thường thì anh không nói hàn lâm đến thế, anh chia sẻ một số câu hỏi thôi. Chú đạt được mức độ lúc nào cũng đặt ra 6 câu hỏi đó thì giỏi quá, thường anh cũng không chia sẻ kiểu hàn lâm như thế này trong những buổi hội thảo. Anh thường lấy ví dụ đơn giản hơn nhiều”

Anh tiếp lời: “Chú nghĩ xem, trái đất quay quanh mặt trời. Vậy ngày 1/1 của năm 2013, trái đất ở một vị trí (X, Y, Z) nhất định, sang ngày 1/1 năm 2014 liệu trái đất có ở tọa độ đó không?”

“Cũng đúng ngày đó, giờ đó thì đương nhiên” – tôi đáp nhanh

“Không đúng, mà sẽ ở tọa độ (X, Y, Z+d) – tức là sẽ tiến lên theo trục thẳng đứng. Vì mặt trời tịnh tiến theo trục Z+ tăng, và đương nhiên trái đất cũng sẽ thế. Và đương nhiên, chúng ta sẽ ngủ ở phòng ngủ nhà mình, nhưng thực chất chúng ta đã ở một tọa độ tương đối khác.”

Tôi nhanh nhảu: “Như câu nói không ai tắm hai lần trên một dòng sông?”

“Đúng! Cuộc đời như con thuyền ngược nước, không tiến thì ắt lùi. Vì vậy, 15 phút quan trọng kia sẽ dành cho chúng ta để tách biệt hoàn toàn khỏi những bề bộn công việc để học hỏi” – giọng anh chắc nịch.

“Thì ra là mười lăm phút để học mỗi ngày” – tôi ngồi lùi lại phía sau.

“Điểm quan trọng vượt lên khỏi ý thức về việc học, mà là học hỏi, là mười lăm phút tiếp cận những vấn đề mới, hoặc tiếp cận vấn đề hiện tại bằng các góc nhìn mới.” – anh quả quyết.

Tôi ngầm hiểu được ý tưởng chính của anh. Còn nhớ ngày thơ bé, học sinh mới lớn bọn tôi đôi khi bốc đồng và hành động kỳ quặc, thì bạn bè tự nhủ rằng “à, mười lăm phút hâm của nó đấy mà”. Khi chúng ta lớn dần, mười lăm phút hâm không còn nên chúng ta bị đồng hóa cùng tư duy so với mọi người xung quanh. Chúng ta bị cuốn vào các vấn đề của công việc và cuộc sống đến mức không có mười lăm phút để “hâm” như ngày mới lớn.

“Muốn sáng tạo, trước tiên phải có tự do” – anh nói xong, mỉm cười nhìn về tôi với ánh mắt soi xét, có lẽ để xem tôi có hiểu ý đó không. Sau đó anh tiếp lời: “Ít có ai cặm cụi toàn bộ thời gian vào công việc mà người đó sáng tạo ra được những thứ mới mẻ. Newton không thể ngồi lập trình, rồi trái táo rơi vào đầu là ông ấy nghĩ ra thuyết định luật vạn vật hấp dẫn được. Ông ấy phải tự do để tư duy, để đón nhận những điều mới lạ thì ông ấy mới đủ sức để sáng tạo ra thuyết đó”.

“Sáng tạo là cái gốc căn bản của xã hội, tính từ thế kỷ XXI. Cho đến năm 2014 này trở đi, phải là đột phá khác biệt mới tạo ra sự tiến bộ căn bản và bền vững trong lĩnh vực công nghệ. Chỉ có sáng tạo mới tạo ra những sản phẩm giá trị, mà để sáng tạo thì mỗi người tham gia và các dự án công nghệ đều phải có đủ sự tự do để tư duy. Đó là vấn đề mấu chốt mà ít công ty làm theo, nên họ vẫn cứ mải tiếp cận với vấn đề cũ.” Anh chia sẻ “đa phần các công ty đều tổ chức theo kiểu bộ máy cu-li thì phân tán (outsource), còn bộ máy sáng tạo thì rất ít người, và thường đặt ở tập trung. Mô hình này tỏ ra thua kém mô hình mỗi cá nhân sáng tạo của Google, trong Google – mỗi nhân viên phải tự biến mình thành nghiên cứu sinh, phải nghiên cứu – phải độc lập – và chỉ chịu trách nhiệm đầu ra với người quản lý. Thế nên chú dễ thấy sự sáng tạo bậc nhất quá dễ dàng nhìn thấy ở Google, đó cũng là điều khiến Google trở nên lớn mạnh dưới sự điều hành của Larry Page. À, có ông Eric Schmidt là cựu SEO của Google cũng phải thừa nhận rằng Google chưa bao giờ sai lầm về tổ chức” – giọng của anh rất chân thành và sâu sắc.

“Việt Nam chúng ta quen tư duy kiểu cu-li thì phải, một phần lớn các công ty mắc phải các lỗi là không dành cho nhân viên thời gian để họ tự do sáng tạo mà chỉ đơn giản là giao việc/kiểm soát tiến độ/đánh giá đầu ra. Ngay cả công ty của anh cũng vậy, có dự án dài hơi tới 18 tháng, đến tháng 12 anh phải quyết định đập đi làm lại chỉ trong 3 tháng, và 3 tháng còn lại để test/fixbug và bàn giao, đồng thời yêu cầu mỗi người dành ra 15 phút mỗi ngày để tự nhìn lại phần việc của mình, dĩ nhiên cũng cho họ thời gian để họ tự do sáng tạo trong khuôn khổ đó” anh nói thêm “Có nhiều khi những ý tưởng nhỏ nảy ra, sẽ có hiệu quả khá bất ngờ …”

“Ring … ring … ring …” nhạc chuông mộc mạc từ chiếc điện thoại của anh phát ra, làm tôi giật mình. Chúng tôi kết thúc buổi nói chuyện bằng sự hấp dẫn còn bỏ ngỏ trong câu chuyện, nhưng có lẽ vậy cũng đủ để tôi suy ngẫm.

2

Mười lăm phút cho việc tiếp cận vấn đề mới, hoặc cách tiếp cận mới về vấn đề hiện tại

    Thật đơn giản là hãy đọc thêm sách về lĩnh vực mà bạn đang làm

Thật đơn giản là đặt ra những câu hỏi kéo chúng ta trở về thực tại và giải quyết công việc hiện tại hiệu quả hơn…

    Thật đơn giản là trao đổi thêm với bạn bè cùng làm trong lĩnh vực đó về những vấn đề khó, chúng ta dễ dàng tìm thấy nhiều vấn đề trên các diễn đàn công nghệ. Điều này khiến chúng ta trở nên phong phú hơn về kinh nghiệm, và đương nhiên hiệu suất sẽ gia tăng.

    Thật đơn giản là chúng ta tìm tòi những lĩnh vực mới, những công nghệ mới, những câu chuyện mới, những cách làm mới để tìm ra sự đột biến – chỉ có những người “hâm”, hay “dị” mới thay đổi được hoàn cảnh, những con người bình thường thì luôn chấp nhận hoàn cảnh mà không hề có sự tác động trở lại làm thay đổi hoàn cách tích cực lên.

Hung Bui

Một người trẻ bình thường ham học hỏi. Viết lách vào những lúc cảm thấy nên chia sẻ, tặng cho những người bạn, và cho chính bản thân mình. Góc nhìn của tôi mang tính chủ quan dựa trên hiểu biết tại thời điểm viết bài