Kỳ vọng và hạnh phúc

Kỳ vọng và hạnh phúc

Ngày chưa đi học đại học, tôi bị bố gán cho cái mác “khó tính” (mặc dù bố tôi khá bảo thủ, khó tính).

Lớn lên một chút, đi học đại học và va chạm cuộc sống, tôi chợt thấy mình bớt khó tính đi

Lớn thêm chút nữa, tôi nhận ra bản chất của vấn đề là kỳ vọng nhiều sẽ dẫn tới sự khó thỏa mãn, cộng thêm với sự đòi hỏi (hoặc càu nhàu, …) thì trở thành khó tính.

Tôi dần định hình hai từ “kỳ vọng”, …

1. Kỳ vọng lớn, tạo nên những động lực mạnh mẽ

Nhìn vào mặt trái, kỳ vọng thấp khiến chúng ta dễ dàng thỏa mãn với cuộc sống. Mà khi đã thỏa mãn thì chúng ta có xu hướng nghỉ ngơi. Điều đáng sợ lớn nhất của cá nhân “thành công” là coi mình đã thành công, họ đã lên đỉnh núi và chắc chắn họ sẽ theo đà xuống dốc.

Cuộc sống và sự nghiệp cũng vậy, kỳ vọng thấp tạo ra những sản phẩm tồi cho xã hội. Điển hình cho sự kỳ vọng cao và đạt được thành tích lớn lao, không thể không kể đến thiên tài Steve Jobs – những sản phẩm của ông chỉ có thể dùng 02 từ “hoàn hảo”. Ông kỳ vọng cực lớn ở bất cứ một hạt nhân nào của tổ chức đó, ở bất cứ chi tiết nào của sản phẩm.

Kỳ vọng tích tụ thì biến thành tham vọng. Kỳ vọng khác mong muốn ở chỗ nó rõ ràng và mang động lực trong chính nó. Tham vọng lớn tạo nên những ý chí lớn, những suy nghĩ lớn. Những ý chí này sẽ khiến các cá nhân đó dồn sức để đạt được tham vọng – và sức lực này, động lực này tạo ra môi trường cho sự sáng tạo và những thành quả của sáng tạo mà chúng ta được thụ hưởng. Nên kỳ vọng trở thành điều kiện cần cho bất cứ sự đột phá nào, bất kỳ sự tiến bộ xã hội nào mà chúng ta thấy.

Ở một môi trường bằng phẳng, một cá nhân có kỳ vọng lớn hơn, sẽ luôn đạt được những thành quả lớn hơn. Sự quyết định này xuất phát ở kỳ vọng.

2. Kỳ vọng càng nhiều thì càng khó thỏa mãn

Chúng ta thường kỳ vọng ở bố mẹ phải coi chúng ta là trung tâm của vũ trụ, nuôi nấng và chăm sóc chúng ta như thể chúng ta là những người quan trọng nhất, – đó là khi lọt lòng.

Khi lớn lên rồi, chúng ta kỳ vọng bố mẹ phải cho chúng ta những thứ mà người khác có.

Đến lúc ra “sông lớn”, vào giảng đường đại học, chúng ta kỳ vọng nhà trường phải tạo ra cho chúng ta một môi trường học tập chuyên nghiệp.

Đến lúc ra “biển lớn”, vào một doanh nghiệp, chúng ta kỳ vọng họ tạo ra cho chúng ta môi trường chuyên nghiệp, mức lương hấp dẫn, đồng nghiệp thân thiện, công việc “nhàn hạ” (hoặc hấp dẫn, …). Và được mọi người tôn trọng, coi trọng ?!?!

Đến lúc biết yêu, chúng ta lại kỳ vọng người yêu phải hiểu mình, phải quan tâm đến cảm xúc của mình…

Những điều trên chỉ là những ví dụ rất nhỏ, …

Thế nhưng, chỉ một điều trong những ví dụ rất nhỏ trên không đạt được, chúng ta lập tức cảm thấy khó chịu và khó chấp nhận. Là bởi vì chúng ta kỳ vọng nhiều quá!

Những lúc chúng ta ốm đau, chúng ta không kỳ vọng nhiều như vậy – dĩ nhiên chỉ và chỉ kỳ vọng một điều duy nhất là khỏi ốm.

Những lúc trượt đại học, chúng ta không kỳ vọng nhiều như vậy – dĩ nhiên chỉ kỳ vọng mình tốt nghiệp đại học.

Chúng ta tham lam, kỳ vọng nhiều lại kỳ vọng cao, cho nên thường thấy khó thỏa mãn với cuộc sống.

Tôi nhớ những bữa cơm trưa Thứ Bảy ở Hòa Lạc, phục vụ chậm và thức ăn kém ngon, đứa em trong nhóm không ngớt than phiền vì thái độ phục vụ và chất lượng bữa ăn. Tôi chợt mỉm cười, vì em ấy kỳ vọng lớn ở quán ăn này – rằng họ phải chu đáo và nhiệt tình, tương đương với hầu bao mình chi ra. Nhưng em ấy không nhìn thấy 02 điểm: Một là quán quá đông, mà sức của họ chỉ có vậy, họ không thể làm tốt hơn được; Hai là đã trong bữa ăn rồi, nếu cứ càu nhàu vì điều đó, sẽ khiến cho bữa ăn thêm mất ngon. Đây là một ví dụ cho thấy, sự kỳ vọng nhiều sẽ khiến chúng ta kém hạnh phúc.

Cách làm tốt hơn cho tình huống trên, là mỉm cười thưởng thức đĩa rau muống nóng ấm và quên đi những điều khác cho tới khi rời khỏi quán rồi thầm nhủ “once and forever”. Đừng kỳ vọng khi điều đó chúng ta không quyết định sự việc, và không khiến chúng tốt hơn được.

3. Hãy kỳ vọng đúng cách

Tôi là một “tay bói” nghiệp dư, trong lúc nghiên cứu Dich học suốt 02 năm – tôi luôn nhận được nhiều tâm sự và yêu cầu trợ giúp của nhiều chị gái, bạn nữ, có cả những bạn nam…

Các bạn ấy kỳ vọng ghê gớm vào đối tác của mình, rằng anh ta phải chịu khó luyện tập thể dục; anh ta phải giao tiếp tốt; anh ta phải biết quan tâm đến cảm xúc của mình; phải biết dỗ dành khi “sang chảnh”; Phải biết chia sẻ công việc gia đình; phải biết kiếm tiền để trang trải; phải quán xuyến được, … ; phải biết chiều lòng bố mẹ khi về ra mắt; … phải biết … phải biết … phải biết …

Các bạn kỳ vọng điều gì vậy?

Tại sao các bạn không kỳ vọng: mình phải chịu khó luyện tập thể dục để có sức khỏe; kỳ vọng mình phải giao tiếp tốt để có mqh tốt đẹp với mọi người; kỳ vọng mình phải nhạy cảm với cảm xúc của người yêu; kỳ vọng mình phải biết không nên sang chảnh với người yêu vì người cứ mải lòng chiều bạn thì khó mà tập trung cho sự nghiệp riêng; kỳ vọng mình phải quán xuyến mọi việc trong gia đình trước; phải kiếm tiền giỏi để độc lập với bố mẹ, với bạn đời; …

Các bạn kỳ vọng thằng đi xe máy trước mặt phải đi đúng luật (mặc dù bạn cũng chả biết mình đi đúng luật hay không); kỳ vọng mấy cái xe bus dừng đỗ đúng điểm, đừng lấn đường; kỳ vọng mấy đứa sang đường phải biết là có xe mình đang tới mà tránh ; ..

Chúng ta đang kỳ vọng điều gì vậy???

Hãy kỳ vọng ở mình trước, để tạo ra động lực cho chính mình, từ đó tác động trở lại tạo thành nội lực để chính mình tiến bộ, và nội lực để cho mình đột phá.

Vì vậy, hãy kỳ vọng ở mình những thứ mà mình muốn người khác làm được – ở mức cơ bản.

Và hãy kỳ vọng ở mình những thứ lớn lao mà người khác muốn mình làm được – ở mức trung bình.

Trên hết tất cả, hãy kỳ vọng ở mình sẽ làm được những điều lớn lao điều mà xã hội mong chờ. Kỳ vọng đúng cách sẽ đem lại hạnh phúc, hơn hết là động lực để lao động sáng tạo và hăng say sẽ tạo nên hạnh phúc. Hãy nhớ: Hạnh phúc và niềm vui không bao giờ nội sinh ra hạnh phúc, chỉ có lao động và khó khăn mới đem lại hạnh phúc.

Hung Bui

Một người trẻ bình thường ham học hỏi. Viết lách vào những lúc cảm thấy nên chia sẻ, tặng cho những người bạn, và cho chính bản thân mình. Góc nhìn của tôi mang tính chủ quan dựa trên hiểu biết tại thời điểm viết bài